Brand op het Stadhuis


Vanaf 1656 werden de notariële akten op een veilige plek - het stadhuis - bewaard. Twee grote branden, in 1652 en 1762, hebben een deel van de daar opgeslagen documenten schade toegebracht.

Notarissen bewaarden hun eigen akten tot ze uit hun ambt traden, over het algemeen wanneer ze overleden. Tenzij een andere notaris hun protocollen overnamen waren hun nazaten verplicht om de gebonden protocollen naar het stadhuis te brengen waar ze veilig bewaard zouden worden. Zo veilig was dit overigens niet; tijdens twee grote branden gingen protocollen verloren of raakten beschadigd.

'De trouwste schieten toe: en reppen zich en redden De Brieven, Boeken, Gelt, Tresoor en Bankenschadt En bergen in dien noodt de ziel der gantsche Stadt.'

In 1652 verwoestte een uitslaande brand in de nacht van 6 op 7 juli het oude stadhuis van Amsterdam. Joost van den Vondel beschreef het voorval als volgt:

Dus brandt het vuur de balk, de solder en het dak | De gantsche Stadt waakt op, de vlam gaat op en stak | Het toorenbuskruyt aan, nu rusten geene bedden, | De trouwste schieten toe: en reppen zich en redden | De Brieven, Boeken, Gelt, Tresoor en Bankenschadt |En bergen in dien noodt de ziel der gantsche Stadt.

'de Sleutels van ’t vertrek, daar ’t onheil schuilde, niet bij de hand waren'

Een eeuw later werd het archief nogmaals door heldhaftig optreden gered. In 1762 woedde in de nacht van 12 op 13 oktober een brand in het huidige stadhuis.

De brand 'was ontstaan op een der Boven-vertrekken, aan de Noordzyde van 't Stadhuis, alwaar veele doch meest oude Papieren bewaard werden. Eenige voorbygangers, zulks verneemende, gaver 'er kennis van aan de Burgers, die de Nagtwagt in 't gebouw hadden. Te grooter was, in den aanvang, de ontsteltenis, omdat de Sleutels van 't vertrek, daar 't onheil schuilde, niet bij de hand waren, en, zo lang vlamme niet naar buiten sloeg, de Toornwagters geen Brand! konden roepen, en zo, aan de Ingezeetenen, van het dreigende gevaar, kennis geven.'

Tegen de ochtend was de brand meester, maar de papieren smeulden nog de hele dag na. Een van de redenen dat niet alle protocollen verloren zijn gegaan is dat het papier in grote bundels dicht op elkaar gepakt zat, waardoor het moeilijk vlam vatte. De schade aan sommige protocollen was echter groot, zowel door rook en uitdroging als door water. De laatste werd onder andere veroorzaakt door 'een zekeren Vaarensgast, die, tot verwonderinge en verbaasdheid, langs den buitenmuur van 't Stadhuis, naar boven klouterde, voorts de glazen van 't Vertrek, alwaar de Brand was, in stukken sloeg, en den Pyp van den eersten Spuit naar binnen bragt.' Deze heldenactie bracht waterschade toe maar redde toch vooral een groot deel van het archief.

Tags

17e eeuw18e eeuwBrand
Deel artikel

     
Geplaatst op

20 oktober 2016
Auteur

Redactie
Tags

17e eeuw18e eeuwBrand
Gerelateerd

Deel artikel

     
   Gerelateerde artikelen