Wie is de vader? ... De notaris

Historische datum 27 juni en 6 juli 1792 | Notaris Leonard  Beels

Een pasgetrouwde kindermeid wordt verleid door een getrouwd man en raakt zwanger. Ach, dat gebeurt wel vaker, is de laconieke reactie van de vroedvrouw. Maar de arme Petronella Clabaut werd verlaten en bleef berooid en moederziel alleen achter. De aanstichter van dit alles? Notaris Wagner.

In de zomer van 1792 stapt Gerrit Berticher met zijn moeder en een buurtgenoot naar notaris Beels. Hij vertelt hoe hij eerder dat jaar via via te horen kreeg dat zijn vrouw was bevallen van een voldragen zoon. Gerrit maakte snel het rekensommetje - hij was namelijk nog maar enkele maanden geleden getrouwd - en ontstak toen in woede.

Als het de echtgenoot niet kon zijn, wie was dan wel de vader? Ook dat leren we uit de notariële akte. Het bleek een getrouwde collega van notaris Beels: Johan Christof Wagner. Hij was met haar in contact gekomen toen ze als kindermeisje werkte bij de procureur Nahuis, waar notaris Wagner regelmatig op het kantoor te vinden was. Volgens Petronella zelf achtervolgde hij haar net zolang op straat totdat ze toegaf. Gedurende enkele maanden ontmoetten ze elkaar in een kamer bij een uitdraagster in de Nieuwmarktbuurt, ver verwijderd van de chique grachten. Petronella raakte zwanger.

Het verhaal komt uit doordat de vroedvrouw, zoals zij verplicht was te doen, Petronella tijdens de barensnood vroeg wie de vader was. Een paar andere vrouwen vertellen het vervolgens verder. Petronella smeekt hen nog om een goed woordje voor haar te doen - als haar man maar bij haar blijft, anders is ze verloren.

Opvallend is de laconieke reactie van de vroedvrouw, die volgens getuigen opmerkte dat dit wel vaker gebeurde en dat ze er samen wel uit zouden komen. Wagner zou vast een centje bijdragen.

De sussende woorden van de vroedvrouw: 'dat zij dat maar te saamen schikken moesten, dat dat wel meer gebeurde, en wanneer men zo een Heer om een goede stuiver geld vroeg, die dat dan wel zoude willen geeven, en de zaak uit de waereld maaken'.

Het loopt anders. Haar man is woest en gaat met een paar kompanen verhaal halen bij Wagner, die gelukkig op dat moment niet thuis blijkt te zijn. Daarna verlaat hij zijn echtgenote wegens 'hoeragtig gedrag'. Voordat hij weer intrekt bij zijn moeder in de Korte Leidsedwarsstraat verpandt hij Petronella's schamele bezittingen nog even snel bij de Stadsbank van Lening.

Ook notaris Wagner nam het zekere voor het onzekere en dook direct na de bevalling op bij het huis van Petronella. Ze verklaart hoe hij haar een papier voorhield en overtuigde het te tekenen, 'zonder dat zij iets van deszelfs inhoud wist, daar hij het haar zeer schielijk en onverstaanbaar voorlas'. Petronella blijft alleen achter met de pasgeborene.

'Dat hij gesegt heeft wel iets aan haar als noodlijdende te willen geeven, doch niet gedaan heeft.'

De doopinschrijving; als vader staat niet de naam van de echtgenoot genoteerd, en ook niet de naam van notaris Wagner - maar de fictieve naam Johannes Pietersen.

Het kind, een jongetje, wordt gedoopt in de Oude Kerk. Blijkbaar heeft ze geen familie meer of was die niet blij met de gang van zaken, want de aanwezige getuigen zijn de baker en haar man. Wie staat nu officieel als vader geregistreerd in het doopboek? Daar staat niet de naam van de (weggelopen) echtgenoot, maar ook niet de naam van Johan Christof Wagner. Johannes Pieters, zo vertelt Petronella bij de notaris, heeft ze zelf verzonnen. Johannes komt van haar vader en Pietersen van haar eigen naam Petronella/Pieternella.

Het jongetje wordt slechts acht weken oud.

Tags

18e eeuwAttestatieVaderschap
Deel artikel

     
Geplaatst op

21 november 2017
Auteur

Redactie
Bron

   Attestatie 27-06-1792
   Attestatie 06-07-1792
Tags

18e eeuwAttestatieVaderschap
Gerelateerd

Deel artikel

     
   Gerelateerde artikelen