De Oorlog van Kieft

Historische datum 28 juli 1643

In 1643 brak in Nieuw Nederland een conflict uit dat bekend zou komen te staan als de Oorlog van Kieft, vernoemd naar de gouverneur van de kolonie destijds, Willem Kieft. Het was een oorlog tussen Nederlandse kolonisten en de indianen uit de omringende dorpen. Uit een attestatie uit 1643 blijkt dat het conflict tussen Kieft en de indianen echter al voor 1643 tot gewelddadige uitspattingen had geleid.

Aanleiding

Volgens de verklaring begon het allemaal in september 1640, toen gouverneur Kieft 'op sijn eijgen houtjen […] een oorloch heeft aengevangen met de wilden aldaer'. De indianen weigerden namelijk een door Kieft ingestelde contributie te betalen. Kieft werd door de attestanten en andere kolonisten gewaarschuwd voor het optrekken tegen de lokale indianenstammen. Er waren te weinig soldaten en omdat de 'wilden wijt en sijt van malcander woonen', zouden ze de gouverneur niet op tijd kunnen waarschuwen bij een tegenaanval. Daarnaast vonden ze het ook moreel verwerpelijk, want de indianen hadden 'van ouders tot ouwers aldaer gewoont'. Waarom zouden zij daarvoor nu ineens moeten betalen?

De plaatselijke stammen bleven dan ook weigeren de contributie te betalen, waarna Kieft het bevel gaf om hun huizen en koren in brand te steken en de 'voornoemde wilden' te vermoorden. De indianen lieten dit niet op zich zitten en wilden wraak nemen op de kolonisten. Op 14 juni 1641 vielen zij een tabaksplantage op het 'Staeten Eijlant' aan, waarbij zij één Nederlandse en drie Engelse planters doodsloegen, hetgeen 'groote alteratie ende schrick onder den gemeijnte baerde'.

Escalatie

Na de wraakactie van de indianen werd op 10 augustus 1641 Claes Cornelis Swits vermoord in zijn eigen huis. Deze actie was de directe oorzaak van de Oorlog van Kieft: hij riep alle 'vrije luijden' bijeen in het fort en riep hen op 'off men dese daet nijet wreecken souden'. Toen de inwoners riepen om wraak, zei Kieft 'mannen, swijcht still' en hij stelde uit de menigte twaalf mannen aan om met een oplossing voor het conflict te komen.

De twaalf stelden een diplomatieke oplossing voor, maar dit was de gouverneur niet naar wens. Hij verbood na enige tijd daarom de twaalf 'vergaderingen meer met malcanderen te houden' en zon zelf op wraak. Volgens de attestanten is Kieft een jaar later met enkele soldaten en bootsgezellen heimelijk naar het indianendorp Wichbocquet getrokken om wraak te nemen op de 'wilden', maar moest de groep onverrichterzake terugkeren naar het fort.

1643

De attestanten doen hun verhaal in juli 1643, 'daer eenen nieuwen oorloch met de wilden is ontstaen'. Er werd door de attestanten en de inwoners van het fort maar één schuldige aangewezen: gouverneur Kieft. Door zijn 'quaat reglement en beleijt' had hij zich de woede van de indianen op de hals gehaald. Van één van de attestanten was het huis in vlammen opgegaan en waren de beesten omgebracht, net als van enige andere 'vrije luijden', maar dat namen ze vooral Kieft kwalijk.

'daervan den gouverneur den schult alleen gegeven wiert'

De Raad van Twaalf

De gewelddadigheden over en weer zorgden voor een nieuwe periode in de geschiedenis van de Nieuw Nederlandse kolonie. De verschillende indianenstammen verenigden zich samen tegen de kolonisten, iets wat eerder niet voorgekomen was. Dit leidde tot een aantal bloedige veldslagen, waarbij aan beide zijden veel slachtoffers vielen. De groep van twaalf 'wijze mannen' die Kieft had aangesteld ging voortaan door als Raad van Twaalf en was een eerste vorm van burgerlijke inspraak in het beleid van de kolonie. De Raad zou later teruggebracht worden tot eerst negen personen en later acht.

Kieft zelf werd naar Nederland teruggeroepen om zich te verantwoorden, maar zou daar nooit aankomen. Zijn schip vergaat bij Wales en Kieft en zijn papieren verdwijnen in de Britse wateren.


Tags

Nieuw AmsterdamNew York17e eeuwIndianenWest-Indische Compagie (WIC)OorlogDavid de l'Hommel
Deel artikel

     
   Gerelateerde artikelen