Illegale uitgaven van Jean Jacques Rousseau

Notaris Hendrik Daniel  van Hoorn

Op 17 november 1762 werd ten behoeve van uitgever Marc Michel Rey een verklaring afgelegd voor notaris Hendrik Daniel van Hoorn over illegale praktijken van uitgever en boekverkoper Johan Hendrik Schneider. Het gaat met name om drie populaire boeken van Jean Jacques Rousseau, waaronder Julie, où la nouvelle Heloïse. Dat moet lucratieve handel zijn geweest, want Julie was één van de best verkochte boeken van de eeuw, met zeker 70 versies in druk voor 1800.

Eind 17 de eeuw werd de Nederlandse Republiek, onder meer dankzij de komst van vele Hugenoten, ook de 'Republiek der Letteren', een gemeenschap van Europese denkers en schrijvers waarin godsdienstige, ideologische en politieke scheidslijnen geen rol speelden. Franse kranten, tijdschriften en – in Frankrijk verboden - boeken werden hier gedrukt. In de 18 de eeuw liep de productie terug, maar bloeide weer op dankzij de Franse verlichtingsfilosofen. Werk van Voltaire, De Montesquieu, Diderot en Rousseau werd in Nederland uitgegeven.

Marc Michel Rey, zoon van Franse Hugenoten die naar Genève waren gevlucht, vestigde zich in 1746 in Amsterdam. Hij verwierf vooral bekendheid met de eerste drukken in de jaren 1760 van het werk van Jean Jacques Rousseau. De heren zullen persoonlijk bevriend zijn geweest. In 1762, het jaar waarin Rousseau Frankrijk moest ontvluchten omdat hij door het hoogste Franse rechtscollege was veroordeeld, werd Rousseau peetvader van dochter Susanne Madelaine Jeanne van Reij.

De comparanten overhandigen de notaris drie boeken die ze 4 november 1762 hebben gekocht in de winkel van Schneider, gevestigd in de Kalverstraat tussen de Heiligeweg en het Spui. Het gaat om Du Contract Social,Julie où la nouvelle Heloïse en Oeuvres Diverses. De prijs die voor de boeken is betaald noemen ze erbij. Voor Julie en de Oeuvres Divers heeft Rey het privilege van de Staten van Holland en West-Friesland. De illegale drukken die Schneider daarvan verkoopt zijn afkomstig uit het buitenland. Du Contract Social is door Schneider zelf illegaal gedrukt, "niettegenstaande het verbod daar teegens bij mijne Heeren van den Gerechte deeser Stad aan alle de boekverkopers gedaan".

De verklaring werd afgelegd op verzoek van de hoofdofficier, of het ook echt tot een rechtszaak is gekomen vermeldt de akte niet.

Tags

BoekdrukkersVerlichtingFrankrijk18e eeuwHoofdofficier
Deel artikel

     
Geplaatst op

15 augustus 2019
Auteur

Redactie
Bron

   Verklaring, 17 november 1762.
Tags

BoekdrukkersVerlichtingFrankrijk18e eeuwHoofdofficier
Gerelateerd

Deel artikel

     
   Gerelateerde artikelen