Bijna 700 Afrikanen verdronken voor de Surinaamse kust

Historische datum 1 januari 1738 | Notaris Jan Verleij

Op 1 januari 1738 verging in de monding van de Marowijnerivier in Suriname het slavenschip de Leusden. Aan boord waren ongeveer 700 Afrikanen die de West-Indische Compagnie in Suriname als slaven had willen verkopen, slechts 16 van hen overleefden de ramp.

Op 30 december 1737 kwam het schip ter hoogte van de Duivelseilanden boven Frans-Guyana in een zeer dichte mist terecht. Toen de mist de volgende ochtend opgetrokken was, dacht de bemanning al bij de monding van de Surinamerivier terecht te zijn gekomen, de eindbestemming van de reis. In werkelijkheid ging het om de Marowijne, de grensrivier met Frans-Guyana. Daar strandde de Leusden op een zandbank.

Uit angst voor een eventuele opstand van de slaafgemaakte Afrikanen, timmerde de bemanning de ruimen waar de gevangenen opgesloten zaten dicht, en ging ervandoor. De Afrikanen kunnen geen kant op, en als men de volgende dag op het schip gaat kijken, blijken alle opgesloten Afrikanen in het ruim te zijn 'gesmoord'.

'Ook van de slaven wijnige geborgen en de rest verdronken.'

Zeven jaar later, in 1745, verklaren timmerman Christiaan Helt, bottelier Jacob de Bruijn en de matroos Andries Moen bij notaris Jan Verleij het volgende over de ramp:

"Dat sij vervolgens men hun […] schip waerin sij omtrent 700 slaven hadden ingenomen van daer sijn vertrocken gedestineert na Suriname, dog dat sij het ongeluk hebben gehad (...) omtrent de rivier Marrewijne".

De bemanningsleden van de Leusden verklaren dat zij zichzelf maar ternauwernood hebben kunnen redden door met een sloep van het schip te vertrekken. Daarbij konden zij alleen kist met goud meenemen. Over de overleden gevangenen hebben zij slechts het volgende te melden: "Ook van de slaven wijnige geborgen en de rest verdronken."

Met geen woord wordt er in deze verklaring gerept over de rol die de bemanning had gespeeld bij de dood van bijna 700 mensen. Gezien het hoge aantal slachtoffers was dit waarschijnlijk de grootste scheepsramp in de Nederlandse geschiedenis.

Literatuur

  • Leo Balai, Het slavenschip Leusden. Slavenschepen en de West Indische Compagnie, 1720-1738 (Walburg Pers, 2011).

Film

In 2013 werd de documentaire werd de documentaire 'Slavenschip Leusden, sabi yu historia' gemaakt, waarin twee filmmakers opzoek gaan naar de immateriële overblijfselen van deze scheepsramp. Deze film was in juni van dat jaar te zien in de filmzaal van het Stadsarchief.

Tags

slavenhandelSuriname18e eeuwScheepsverklaring
Deel artikel

     
   Gerelateerde artikelen