De nachtelijke avonturen van Pieter Calkoen

Historische datum 6 december 1757 | Notaris Hendrik Daniel  van Hoorn

Een keurig heer wordt in het holst van de nacht in een steeg opgepakt. Hij trekt zijn beurs en denkt zo alle sporen uitgewist te hebben, maar rekende er vast niet op dat de verklaring van de nachtwachten bewaard zou blijven in het archief van de Amsterdamse notarissen.

Een achttiende-eeuwse Nachtwacht in het notariskantoor: De Kapitein, Dirk Burgers, met zijn sergeant en nog enkele andere wachters. Zij leggen op 6 december 1757 een verklaring af bij notaris Hendrik Daniel van Hoorn op verzoek van Willem Huijghens, Hoofdofficier van de stad. De nachtwachten vertellen hoe zij in de nacht van 24 november in de Jonge Roelofsteeg (nu: Jonge Roelensteeg) een huis aantreffen met gebroken ruiten. Hierin bevinden zich een man en een vrouw die zich indecent genoeg bewegen om te worden opgepakt. Ondanks een bod van 50 gulden worden zij beiden in het Corps du Guarde gebracht in de Beurs.


'Maar ik weet niet wat ik meer gedaan heb doordien ik beschonken ben geweest'

Wie zijn zij? De vrouw geeft zich uit voor zijn echtgenote maar blijkt een 'kruishoer' en geeft onder druk toe gefraudeerd te hebben. De man is niet onder de indruk en verkondigt zijn naam aan niemand minder prijs te willen geven dan aan de kapitein. Wel roept hij nog wat schunnigheden. Hij wordt opgesloten tot de ochtend maar krijgt op zijn verzoek wel pijptabak, brandewijn en pen en papier.

De volgende ochtend is hij wat bedaard en bekent hij Pieter Calkoen van de Keizersgracht te zijn. Hij vraagt nadrukkelijk om de geschiedenis stil te houden 'voor hem en zijn familie'. Vervolgens biedt hij duizend (!) guldens de zaak buiten de 'Heeren Regteren'af te handelen. De verdachte smeekt, bidt en huilt. De Kapitein van de nachtwacht belooft enige discretie maar geeft hem nog wel de les mee dat een heer van zijn fatsoen zich toch niet met het 'gemene canalje' in zou moeten laten. Hij zou immers niet alleen zichzelf maar ook zijn vrouw ongelukkig kunnen maken.

Helaas voor Calkoen lijkt de verantwoordelijke niet omkoopbaar en maakt hij de gang naar het stadhuis.

De nachtwachten verklaren echter voor de notaris dat Calkoen de zaak voor zestienhonderd gulden geschikt heeft en dat alles al op discrete wijze geregeld is met de kassier.

'... dat hij zijn naam ende historie wel wilde secreteeren'

Om welke Pieter Calkoen gaat het hier? Deze Pieter Calkoen lijkt iemand die gewend is zijn zin te krijgen, en bovendien was hij in staat direct zijn portemonnee te trekken om de boel te sussen. Zijn gedrag en uitlatingen laten zich weer niet zo goed rijmen met een chicque familie. De oud-schepen en burgemeester Pieter Calkoen bezat diverse huizen op de Keizersgracht, maar was al overleden ten tijde van dit voorval. Tegelijkertijd komt de familienaam niet veel voor. Hoe dan ook is het Pieter Calkoen vermoedelijk gelukt om de zaak stil te houden. Tot vandaag.

Tags

18e eeuwAttestatieHoofdofficierNachtlevenFamilie
Deel artikel

     
   Gerelateerde artikelen