Het glas op Oranje

Historische datum 1791 - 1795

Aan het eind van de achttiende eeuw worden spanningen tussen de Frans georiënteerde patriotten en oranjegezinden steeds vaker uitgevochten op straat. Het broeit in de stad, vooral rond de tijd dat in januari 1795 de Bataafse Republiek wordt uitgeroepen en de 'Oranje', stadhouder Willem V, naar Engeland vlucht.

Heel wat ordinaire burenruzies die we in de notariële attestaties tegenkomen blijken bij nadere beschouwing wel degelijk een politieke lading te hebben. Of je het glas heft op de prins of juist niet vormt regelmatig het startsein voor een handgemeen in de plaatselijke herbergen.

Bij een pothuis op de hoek van de Koningsstraat en de Keizerstraat gaat het mis nadat iemand wijst op een oranje cocarde op een soldatenhoed en beledigingen roept. De chirurgijn moet er uiteindelijk aan te pas komen. Er wordt kleur bekend bij een geschil over het leveren van schoenen, wanneer de in gebreke blijvende uiteindelijk wordt uitgescholden voor oranje dief. Een oranje blixem wordt op straat achtervolgd en moet vluchten in een kruidenierswinkel op de hoek van de Langestraat en Roomolensteeg. En Lijsje Scholten dronk een glaasje teveel en sliep haar roes uit bovenop het varkenshok op een erf achter de Weesperstraat. Haar zus Griet kon, tot schaamte van Burger Scholten, niet ophouden met schelden en vond het allemaal de schuld van de dronken Prins Willem.

Andersom wordt een nachtwacht mishandeld onder het roepen van Oranje boven, bij het wachthuisje op de Anjeliersgracht aan de Tichelbrug. Ook vanuit het raam van de woning van een gedetineerde uit de Weesperstraat klinkt hard het Oranje boven en wordt vrolijk gezwaaid met een hoed met oranje linten. In het oranje territorium van de Lindenstraat is het een blixemse Kees die moet rennen voor de toorn van de familie Brouwer en een toegestroomde menigte. De prinsgezinde kastelein van een wijnhuis op de hoek van de Nes en de Naardersteeg (nu: de Nadorststeeg) trok zelfs direct een mes toen er in zijn etablissement patriottische liedjes werden gezongen. Hij durfde wel, want ook Franse militairen frequenteerden de bar.

'Laat ons dan de gezondheid van Zijn Hoogheid drinken'

In wijnhuis den Ouden Prikkel in de Pieter Jacobstraat is het de bezoekers om het even. Als een stamgast gevraagd wordt om op Vader Hooft te drinken (bedoeld wordt Hendrik Danielsz Hooft, een patriots burgemeester) roept hij uit Laat ons dan liever de gezondheid van onze eigen pens drinken! Goed, een toost op de Prins dan? De getuige speelt ondertussen Wilhelmus van Nassouwe op zijn fluit.

Toosten op de prins? Dan liever de verdoemenis.


Tags

18e eeuwAttestatieOranjePatriottenStraatleven
Deel artikel

     
Geplaatst op

27 april 2017
Auteur

Redactie
Tags

18e eeuwAttestatieOranjePatriottenStraatleven
Gerelateerd

Deel artikel

     
   Gerelateerde artikelen