The Bronx


De stad New York bestaat uit vijf stadsdelen of boroughs. Drie daarvan hebben een naam die met Nederland te maken heeft: Staten Island (genoemd naar de Staten Generaal), Brooklyn (Breukelen) en de Bronx. Het verhaal van de naam van de Bronx loopt via Amsterdam.

Dit is het eerste verhaal in een nieuwe serie. In 2021 is het 400 jaar geleden daar de West-Indische Compagnie werd opgericht. Op Alle Amsterdamse Akten zullen we het hele jaar verhalen publiceren over de WIC.

Jonas Bronck was een kapitein, waarschijnlijk afkomstig uit Komstad in Zweden. Over zijn achtergrond is niets bekend, maar in 1638 woonde hij op de Brouwersgracht in Amsterdam en ging trouwen met Teuntje Jeuriaens. Een jaar besloten ze te vertrekken naar Nieuw-Nederland, waar de West-Indische Compagnie aan nieuwe kolonisten land te beschikking stelde. In april 1639 nam Jonas drie mannen in dienst als boerenknecht: Jochem Caljer, Carsten Pietersz en Jacob Gever, alle drie afkomstig uit Scandinavische landen. Het contract dat Bronck met de mannen sloot stelde dat zij vier jaar moesten dienen, ingaande op het moment van vertrek vanaf Texel. Als salaris zouden ze 32 rijksdaalders per jaar krijgen, maar daarvan zouden kosten zoals uitrusting, voedsel en kleding ingehouden worden. Pas na afloop van de vier jaar zouden ze uitbetaald krijgen. En het was hen verboden om dan bij iemand anders dan Bronck in dienst te gaan.

Clara

Daarnaast nam Bronck ook een dienstmeid aan: Clara Mathijs. En vervolgens gingen Jonas, zijn vrouw en al het personeel aan boord van het schip 'de Brand van Troje', tesamen met een aantal andere aanstaande kolonisten. Een aantal weken later gingen ze van boord in Nieuw-Amsterdam. Al snel legde Clara het aan met een van de kolonisten, Gerrit Jansz van Oldenburg, die bereid was om haar contract met Bronck af te kopen zodat hij met haar kon trouwen.

Detail van de kaart van Manhattan, met op nr 43 de boerderij van Jonas Bronck in aanbouw ( Library of Congress)

Emmaüs

Jonas Bronck vestigde zich ten noorden van Manhattan en gaf zijn boerderij daar de bijbelse naam Emmaüs. In 1642 werd in zijn huis met de Indianen vrede gesloten, hoewel die niet lang standhield. Bronck overleed het volgende jaar. In zijn boedel werden onder meer delen van de Zeespiegel gevonden, gedrukt in Amsterdam door Willem Jansz Blaeu. Hoewel Bronck er maar enkele jaren woonde bleef zijn naam aan het gebied verbonden. Eerst werd het Broncks land genoemd, daarna werd het The Bronx.

---

Jaap Jacobs is historicus, gespecialiseerd in de geschiedenis van Nederlanders in Amerika in de zeventiende en achttiende eeuw.

Tags

West-Indische Compagie (WIC)New YorkNieuw Amsterdam17e eeuwKoloniën
Deel artikel

     
   Gerelateerde artikelen