Potasch

Notaris Engelbertus Poppingh

Drie knechten van schipper Jan Haaring verklaren op 21 april 1741 voor notaris Poppingh dat 'nattigheid, bederf en schade' aan 11 vaten potasch niet is ontstaan door gebrek aan het schip op door toedoen van de bemanning.Behalve specerijen en granen zien we in scheepsverklaringen ook regelmatig dat vaten potasch onderdeel zijn van de lading van een schip. Eerste associatie (met name voor ouderen) met het begrip potasch zijn de kluchten met de Joodse kooplieden Potasch en Perlemoer in de hoofdrol. Maar wat is potasch eigenlijk? Waar kwam het vandaan en waar werd het voor gebruikt?

Pot-as is een mengsel van zouten. Destijds werd het gemaakt door eiken en beuken te verbranden, de houtas op te lossen in water, de oplossing te filteren, in te dampen en vervolgens in potten te bewaren. Vandaar de naam potas of potasch. Het werd vroeger gebruikt bij de productie van glas, zeep en ontsmettingsmiddel. Toen was ontdekt dat je daarvoor ook soda kan gebruiken, ging men daartoe over omdat soda veel goedkoper was. Potas wordt heden ten dage nog steeds in grote hoeveelheden verwerkt in kunstmest, maar het wordt nu niet meer gemaakt van verbrande bomen maar het wordt nu gewonnen via mijnbouw.

Maar potas kan ook worden gebruikt als rijsmiddel bij de productie van brood. En in 19 e eeuwse medische tijdschriften werd aanbevolen je mond er mee te spoelen bij kiespijn of mondaandoeningen.

Het gebruik van potas dateert al uit de oudheid. Notarisakten over zwendel of transportproblemen waarin potas wordt genoemd zien we al vanaf begin 17 e eeuw. Het werd geïmporteerd uit met name Denemarken en Duitsland. De potas waaroverAnthonij Tinkelbag, Johan Hieronimus Matternus en Isaac Ordendaal hun verklaring aflegden kwam met een schip uit Keulen.

Tags

handelScheepsverklaring
Deel artikel

     
Geplaatst op

11 januari 2022
Auteur

Redactie
Bron

   Scheepsverklaring, 21 april 1741
Tags

handelScheepsverklaring
Gerelateerd

Deel artikel

     
   Gerelateerde artikelen